Przyznawane jest na wniosek studenta znajdującego się w trudnej sytuacji materialnej. Wysokość dochodu uprawniająca do stypendium ustala rektor w porozumieniu ze studentami. Wysokość stypendium zależy od dochodu przypadającego na jedną osobę w rodzinie studenta. Co ważne, tzw. „socjalne” przyznawane jest studentom już od pierwszego roku.
Studenci korzystający z tej formy pomocy mogą starać się dodatkowo o przyznanie stypendium mieszkaniowego, na wyżywienie oraz zapomogi.
Dochód uprawniający do ubiegania się o świadczenia pomocy materialnej dla studentów w roku akademickim 2010/2011:
Prawo do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie oraz stypendium mieszkaniowe w roku akademickim 2009/2010 mieli wszyscy studenci, których dochód nie przekraczał 572 zł netto na osobę w rodzinie studenta. Dochód na rok akademicki 2010/2011 pozostanie na tym samym poziomie lub zostanie podniesiony maksymalnie do 602 zł.
System pomocy materialnej dla studentów
Podstawowe akty prawne określające funkcjonowanie pomocy materialnej dla studentów:
Ogólne zasady przyznawania świadczeń pomocy materialnej dla studentów:
Stypendia przyznawane są na semestr lub rok akademicki, z wyjątkiem stypendium ministra za osiągnięcia w nauce i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe, które są przyznawane na rok akademicki, chyba że ostatni rok studiów, zgodnie z planem studiów trwa jeden semestr. Świadczenia powyższe student może otrzymywać w danym roku akademickim przez okres do 10 miesięcy, wypłacane są co miesiąc, z wyjątkiem zapomogi, która jest świadczeniem jednorazowym i może być przyznana studentowi dwa razy w roku akademickim.
Student, który ukończył studia przed terminem określonym w planie studiów lub został skreślony z listy studentów w trakcie trwania roku akademickiego, traci prawo do otrzymywania stypendiów.
Stypendium socjalne, stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych, stypendium za wyniki w nauce lub sporcie, stypendium na wyżywienie, stypendium mieszkaniowe i zapomoga przyznawane są w uczelniach przez jednoosobowe organy uczelni (dziekana, rektora) lub, na wniosek uczelnianego organu samorządu studenckiego - przez studenckie komisje stypendialne. Od decyzji podjętych w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium lub zapomogi, student ma prawo złożyć odwołanie do rektora, bądź odwoławczej komisji stypendialnej w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Decyzja podjęta w postępowaniu odwoławczym może być przez studenta zaskarżona do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego - zgodnie z art. 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
Student studiujący równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymać stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie, stypendium mieszkaniowe, stypendium za wyniki w sporcie oraz stypendia ministra na jednym z kierunków, według własnego wyboru. Natomiast stypendium za wyniki w nauce oraz stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych na każdym z kierunków.
Student, który po ukończeniu jednego kierunku studiów kontynuuje naukę na drugim kierunku, może otrzymywać stypendia i zapomogi, z wyjątkiem stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego, chyba że kontynuuje on studia po ukończeniu wyższych studiów zawodowych w celu uzyskania tytułu zawodowego magistra, jednakże nie dłużej niż przez okres 3 lat.
Student może otrzymywać jednocześnie kilka świadczeń pomocy materialnej np. stypendium socjalne jednocześnie ze stypendium za wyniki w nauce lub sporcie i stypendium specjalnym dla osób niepełnosprawnych. Wyjątek stanowią stypendium za wyniki w nauce lub sporcie oraz stypendium ministra za osiągnięcia w nauce i stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe - student, który otrzymuje stypendium ministra nie może otrzymać stypendium za wyniki w nauce lub sporcie, przyznawanego w uczelni, a ponadto student, który otrzymał stypendium przyznawane na podstawie art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej (Dz. U. z 2001 r. Nr 81, poz. 889, z późn. zm.) nie może otrzymywać jednocześnie stypendium za wyniki w sporcie albo stypendium ministra za wybitne osiągnięcia sportowe.
Szczegółowych informacji na temat procedury przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów (tj. wzoru wniosku, terminów składania wniosków, rozpatrywania odwołań od decyzji, sposobu dokumentowania dochodu, terminu wypłaty świadczeń itd.) należy szukać w uczelnianym regulaminie ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów. Na podstawie tego regulaminu ustalana jest również wysokość stypendiów, przy czym, zgodnie z art. 184 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, łączna miesięczna wysokość stypendium socjalnego, stypendium za wyniki w nauce lub sporcie, stypendium na wyżywienie oraz stypendium mieszkaniowego nie może być większa niż 90% najniższego wynagrodzenia zasadniczego asystenta w poprzednim miesiącu, ustalonego w przepisach o wynagradzaniu nauczycieli akademickich.
Wymienione wyżej stypendia i zapomogi dla studentów zwolnione są z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 40 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity - Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 174, z późn. zm.).
Finansowanie pomocy materialnej dla studentów
Głównym źródłem finansowania pomocy materialnej dla studentów jest budżet państwa. Uczelnie otrzymują na ten cel dotację (odrębnie na każdy rok kalendarzowy), której podziału dokonuje rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, przy czym - zgodnie z art. 174 ust. 4 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym - środki z dotacji na pomoc materialną dla studentów i doktorantów przeznaczone na stypendia i inne świadczenia socjalne (stypendia: socjalne, na wyżywienie i mieszkaniowe oraz zapomogi) nie mogą być niższe niż środki przeznaczone na stypendia za wyniki w nauce lub sporcie.
Dotacja ta zasila fundusz pomocy materialnej dla studentów i doktorantów, tworzony w uczelni na podstawie art. 103 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Fundusz ten zasilany jest również z opłat wnoszonych przez studentów za korzystanie z domów i stołówek studenckich oraz z innych przychodów, w tym za wynajem pomieszczeń w tych obiektach.
Stypendia i zapomogi, również te przyznawane przez ministra, wypłacane są przez uczelnię.
W świetle przepisu art. 103 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym uczelnie mają możliwość pokrywania z funduszu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów kosztów realizacji zadań związanych z przyznawaniem i wypłacaniem stypendiów i zapomóg (tzw. niezbędnych kosztów obsługi pomocy materialnej np. obsługi bankowej świadczeń, zakupu dla tych celów oprogramowania komputerowego, materiałów biurowych, czy wypłaty wynagrodzeń pracownikom uczelni wykonującym zadania związane z realizacją pomocy materialnej). Jednakże na ten cel uczelnie mogą przeznaczyć nie więcej niż 0,2 % dotacji na pomoc materialną dla studentów i doktorantów.
Uzupełniającą formą pomocy materialnej dla studentów są kredyty studenckie z dopłatą do oprocentowania z budżetu państwa i korzystnymi dla studenta warunkami spłaty. |
